تبلیغات
معماری - هویت شهری و عناصر ساختاری آن
معماری

هویت شهری و عناصر ساختاری آن

پنجشنبه 30 شهریور 1391

نوع مطلب :طراحی شهری، 

مقــدمه


شهرها و فضاهای شهری گذشته ما از استقلال، شخصیت و هویت ویژه خود برخوردار بوده اند؛ مفاهیمی که نهایتا منجر به تعریف مفاهیم بزرگتری چون تعلق خاطر و حس شهروندی گشته اند؛ درحالیکه آنچه از اغلب شهرهای کنونی ما در ذهن عموم شکل می گیرد جز مجموعه ای از ساختمانهای بلند، خیابانها، ادارات، پارک ها نیست.


اما واقعیت آن است که جدای از تعاریف فوق شهر جایی است که تعاملات شهری در آن به وقوع می پیوندد و مردم حس شهروندی نسبت به شهر خود دارا می باشند. بعبارتی آنچه شهر را می سازد، ساختمانهای عظیم و پارکها نیستند بلکه مردم خود شهرند با تمام سلایق و ویژگیهای منحصر بفردشان و در حقیقت هویت شهری و شهروندیشان.


بنابراین آن چیزی که از آن به عنوان هویت شهری نام می‌بریم در حقیقت یافتن تناسب یا معیارهایی از آن میان نظام شهرسازی و معماری با شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی شهروندان است و البته ابعاد گوناگونی از هویت که بدان خواهیم پرداخت.


 


تعریف هویت


«هویت»، یکی از مهمترین مسائل و چالش های پیش روی جوامع در حال توسعه، در طی فرآیند جهانی شدن و جهانی سازی عصر حاضر است که تعاریف متعددی از این واژه به عمل آمده است؛ در فرهنگ لغات واژه هویت بصورت زیر معنی شده است:


حقیقت ‌شی ‌یا شخص‌ که ‌مشتمل ‌برصفات‌ جوهری ‌او باشد, شخصیت, ذات, هستی ‌و وجود, منسوب ‌به‌هو, شناسنامه، چیستی، خود، کیستی، همانی و همانستی.


اما طبق تعریف متداول، ”هویت، احساس تعلق خاطر به مجموعه‌ای مادی و معنوی است که عناصر آن از قبل شکل گرفته‌اند.”


هویت در انسان شناسی، به معنای نوعی از خودآگاهی فردی یا جمعی نسبت به وجود مجموعه ای از خصوصیات فرهنگی - اجتماعی که فرد یا گروه مزبور را از فرد، افراد یا گروه های «دیگر» که به مثابه هویت های «دیگری» طبقه بندی می شوند، متمایز می کند و عموما خود را با یک نام و یا لااقل با ضمیر «ما» مشخص می کند.


در خصوص واژه لاتین هویت (identity) گفته اند که از قرن چهاردهم در زبان های اروپایی رایج شده و ریشه آن به دو واژه لاتین identitas به معنی «خصوصیت چیزی همانند» و idem به معنی «همان» و معادل قدیمی تر یونانی آنها می رسد.


علی اکبر علیخانی در کتاب مبانی نظری هویت و بحران هویت دو پسوند واقعی و تقلیدی را به هویت افزوده است. وی برون رفت از چالش های امروز را در تعریفی سیال از هویت و دوری از هویت های تقلیدی می داند و می گوید: « هویت ما نه در گرو میراث گذشته و نه در گرو میراث دیگران - به عنوان دیگری- بلکه در گرو حقیقت طلبی و روش اصیل ما خواهد بود».


با این توصیف بدیهی است که در شرایط مکانی و زمانی مختلف، زمینه های متفاوتی برای هویت منظور گردد که هرکدام نیز دارای تعاریف و ابعاد خود باشند؛ نظیر هویت شخصی، هویت اجتماعی و هویت شهری.


1- هویت شهری :


از آنجایی که «هویت»، مجموعه‌ایی از صفات و مشخصاتی است که باعث «تشخص» یک فرد یا اجتماع از افراد و جوامع دیگر می‌گردد؛ شهر نیز به تبعیت از این معیار، شخصیت یافته و مستقل می‌گردد. هویت در شهر به واسطه ایجاد و تداعی «خاطرات عمومی» در شهروندان، تعلق خاطر و وابستگی را نزد آنان فراهم کرده و شهرنشینان را به سوی «شهروند شدن» که گستره‌ای فعال‌تر از ساکن شدن صرف دارد، هدایت می کند. پس هرچند که هویت شهر خود معلول فرهنگ شهروندان آن است؛ لیکن فرآیند شهروند‌سازی را تحت تاثیر قرار داده و می تواند باعث تدوین معیارهای مرتبط با مشارکت و قضاوت نزد ناظران و ساکنان گردد.


هویت یک معیار رشد برای شهر است؛ به عبارتی دیگر وقتی یک شهر یا جامعه رشد می کند، بخشی از صفات هویتش در جریان رشد تغییر می کند و ساماندهی جدیدی می یابد. در این ساختار باید هویت شهری به عنوان یک معیار برای توسعه و عاملی برای ارتقای کیفیت محیط مطرح شود تا بتواند زمینه های مشارکت و امینت افراد را فراهم کند.


هویت شهری را باید نوعی هویت جمعی به حساب آورد که البته با عنوان هویت محله ای و شهری زمانی معنی دار خواهد بود که تبلور عینی در فیزیک و محتوای شهر داشته باشد؛ به شرطی که هنجار هویت درست فهمیده شود.


کیومرث مسعودی پژوهشگر و جامعه‌شناس شهری معتقد است «اگر درمورد هویت شهری یا هویت معماری صحبت می‌کنیم، منظور در واقع یک نظام ‌یافتگی ساختاری و کاربردی در شهر و یک انتظام در معماری شهر است»؛ بنابراین بدیهی است که این انتظام یا سازمان دارای ابعاد درونی خود باشد که در اینجا با عنوان عناصر هویتی شهر بدانها پرداخته می شود.


1- عناصر هویتی یک شهر :


از آنجا که هر شهر دارای دو بعد کارکردی و کالبدی است، لذا ابعاد مختلف هویت وابسته به آن نیز دارای دو وجه مذکور خواهد بود. بنابراین در یک تقسیم بندی کلی ابعاد هویت شهری را می توان در قالب همین دو بعد مجزا ساخت:


1-1- عناصرکالبدی یا سیمای شهری :


بدیهی است که اولین برخورد با هر شی، پدیده یا موجودی، سیما و کالبد ظاهری آن است؛ وجهه ای قابل ادراک که با حواس پنچگانه براحتی قابل تشخیص و بازشناسی است. بنابراین اولین تفاوت میان دو موجود عینی نیز از طریق ظاهر آن معین می گردد. با این توضیح حال اگر در تعریفی اولیه، شهر را مجموعه ای از ساختمانها، عناصر و مراکز شهری بدانیم، بی شک می بایست ظاهری برای آن متصور گردیم که در صورت هویت دار بودن یا ساخته شدن و هر فعل دیگری بتواند منحصر به خود باشد.

الف) عناصر طبیعی و بستر مکانی یک شهر : نمود ظاهری از یک شهر در نگاه نخست می تواند شامل عناصر طبیعی و بستر مکانی آن باشد که اغلب به عنوان عناصر و میراث طبیعی در نظر عامه مردم خود نمایی می کنند. زاینده رود اصفهان، عون بن علی تبریز، مثالهایی از عناصر هویت بخش شهرهای ما هستند که امروزه برخی از آنها بدلیل عدم توجهات بصری و شتابزدگی طرحهای توسعه کمرنگ تر شده اند.


ساختار طبیعی یک منطقه به عنوان نخستین بستر فعالیتهای اولیه تلقی می شود. تمامی معماران، طراحان و برنامه ریزان با واژگان تجزیه و تحلیل سایت که در وهله اول مربوط به ساختار طبیعی آن است، آشنایی دارند، اما در اغلب موارد برداشتی غیرکارکردی از آنها به عمل می آید. مثالی ساده از این برداشت آنکه ارائه طرحی برای منطقه ای کوهستانی با اقلیمی سرد و فاقد پوشش گیاهی خاص، چندان متفاوت از منطقه ای ساحلی منظور نمی شود؟! و یا آنکه در اغلب موارد، ابعاد توپوگرافیک و عوارض زمین جایگاهی در طراحی ندارند؟!


با این مقدمه باید اذعان نمود که شناخت عناصر محیطی به عنوان بستر فعالیت های انسانی می تواند به درک و تحلیل بهتر اشکال مختلف زندگی و فعالیت های انسانی بینجامد. بنابراین فاکتورهای طبیعی، اکولوژیکی و جغرافیایی اولین عناصر هویت بخش به یک شهر و عناصر درون آن تلقی می شوند.


این فاکتورها می توانند شامل عناصر زیر باشند:


- رودها و نوار ساحلی


- ویژگی های اقلیمی( شامل: بارش، دما، رطوبت، باد و غیره)


- منابع آبهای سطحی و زیرزمینی


- ساختار زمین شناسی و توپوگرافیک


- پوشش گیاهی و جانوری


- منابع و سایر جاذبه های طبیعی


ب) عناصر مصنوع یا ساخته شده یک شهر : شکل و ساختار ظاهری یک شهر علاوه بر ساختار طبیعی، توسط عناصر و سازندهایی مصنوع به دست انسان شکل می گیرد.


هویت کالبدی، آن عامل غالب هویتی است که بافت و ساختار و شکل شهر به آن هویت وابسته است. از دیدگاه کوئین لینچ عناصر هویت بخشی شهر عبارتند از :


1- راهها و شبکه ارتباطی


2- لبه ها


3- محله ها


4- گره ها


5- نشانه ها


به تعبیری بافت کالبدی و ساختار مکانی شهرها یکی از مهمترین ابعاد هویتی شهرها را شکل می دهد. از طرفی همین محیط مصنوع است که بعنوان آیینه ای تمام نما از تاریخ و رویدادهای آن مطرح می گردد. از این روی وجه حاضر از شهر مهمترین وجه تمایز میان شهرهای نو و کهن تلقی شده و در طراحی یا توسعه یک شهر می بایست مدنظر باشد. از نگاهی دیگر بافت کالبدی را می توان به دو گروه زیر تقسیم بندی نمود:


الف) عناصر باستانی و کهن (معمولا بعنوان بافت تاریخی مطرح می گردد)


ب) عناصر جدید


هرکدام از این عناصر نیز براساس عملکرد خود می توانند به عناصر عرصه های عمومی و باز شهری و فضاهای کارکردی و بعبارتی بسته شهری (فضاهای مسکونی، خدماتی، تجاری و ...) تفکیک شوند که از این میان نماهای شهری و فضاهای شهری براساس ویژگیهای کالبدی و نقش کارکردی ویژه خود بعنوان اولین رکن هویت بخش این بخش از عناصر شهرهای امروزی مطرح می گردند.


1-2- عناصر کارکردی یا محتوای شهری :


با قبول شهر بعنوان موجودی زنده دیگر نمی توان تنها به بعد ظاهری آن نگریست. حال اگر بعد محتوایی یک شهر را منبعث از ابعاد هویتی انسانهای آن بدانیم،


 

الف) عناصر اجتماعی (سیاسی و فرهنگی) شهر : این عناصر که غالباً با عنوان جغرافیای انسانی شناخته می شوند شامل جمعیت (کمی و کیفی) و فرهنگ شهر یا شهروندان (نژاد، زبان، هنر، پوشش و ...) می گردند؛ بنابراین در این بعد انسان بعنوان محوریت اصلی تلقی می شود.


 

علوم، فنون، مهارت ها، اندیشه ها و تجارب باارزش و سودمندی که از دیگران یا از گذشته می گیریم و یا بدست می آوریم در تحلیل نهایی در این بعد از هویت قرار خواهند گرفت؛ همان گونه که خط، لباس، روشهای تولید، آداب و رسوم و عقاید، جشنها و اعیاد و بسیاری از چیزهای دیگر که از مولفه های ملی و عناصر هویت و متعلقات فرهنگی خویش می دانیم نیز در میان این عناصر طبقه بندی می شوند. بر این اساس توجه به هویت اجتماعی (فرهنگی- سیاسی) در راستای شناخت هویت واقعی شهری گریزناپذیر است.
ب) عناصر اقتصادی شهر : آخرین بعد از ابعاد هویت بخش در فضاهای شهری فعالیت هایی است که توسط ساکنان آن از گذشته تا به امروز پایه های اقتصاد شهری را تشکیل می دهد. این فعالیتها را می توان با عنوان عناصر اقتصادی مطرح نمود. برخی از این فعالیت ها که به طور ویژه در مکانها و یا شهرهای خاصی وجود دارند و به یک مکان ویژه جغرافیایی اختصاص دارند، به عنوان یکی از مهمترین ارکان هویتی شهر یا مکان خود نمایی می کنند که از آن میان می توان به فعالیتهای گردشگری، صنایع دستی و فعالیت های ویژه و یا بومی موجود در هر مکان یا شهر اشاره نمود.




 


buy levitra 10mg
پنجشنبه 19 مهر 1397 04:29 ب.ظ

With thanks. Wonderful stuff!
vardenafil buy generic levitra levitra generic buy levitra 10mg levitra 10 mg prezzo buy levitra online levitra generic levitra 10 mg kopen levitra online levitra 20 mg bayer prezzo
buy cialis online without a prescription
سه شنبه 10 مهر 1397 09:16 ق.ظ

Thanks, Very good stuff.
cialis generico milano callus cialis 20 mg best price purchase once a day cialis cialis pills in singapore cialis efficacit venta cialis en espaa viagra vs cialis enter site natural cialis canada discount drugs cialis
buy cialis online cheap
یکشنبه 8 مهر 1397 05:38 ق.ظ

Truly quite a lot of awesome advice!
cialis for daily use bulk cialis pastillas cialis y alcoho cialis 20 mg best price we use it cialis online store enter site natural cialis cialis generika cialis kamagra levitra cialis 5 mg buy cialis 5 mg para diabeticos
canada medications cheap
شنبه 31 شهریور 1397 07:22 ب.ظ

Tips clearly regarded..
canadianpharmacyusa24h canada medication list is trust pharmacy in canada legitimate discount canadian pharmacies canadian rxlist buy viagra now canada pharmacies account drugs for sale canadian discount pharmacies in ocala fl canada medications buy
cialisbuys.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 08:44 ب.ظ

Thank you. Fantastic stuff.
cialis online cialis vs viagra cialis in sconto usa cialis online cialis daily chinese cialis 50 mg ou trouver cialis sur le net cialis pills price each cialis dosage amounts safe site to buy cialis online
cialisbuys.com
سه شنبه 27 شهریور 1397 05:45 ب.ظ

Very good info, Many thanks!
tadalafilo cialis 5 mg effetti collateral safe dosage for cialis cialis rezeptfrei we recommend cialis info cialis reviews cialis 5 mg funziona side effects for cialis cialis diario compra cialis 10 doctissimo
http://viagravipsale.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 06:40 ق.ظ

Amazing lots of wonderful info.
cialis alternative tadalafil tablets only now cialis for sale in us acheter cialis meilleur pri venta cialis en espaa tadalafilo buy cialis order cialis from india cialis generic cialis online holland
viagra prices
سه شنبه 13 شهریور 1397 05:34 ق.ظ

Fantastic postings, Thanks!
buy viagra sample uk pharmacy online viagra sildenafil uk online how to get viagra with prescription buying viagra ireland buy viagra legally buy cheap viagra no prescription buy viagra usa online is it legal to buy viagra online from canada buy tadalafil online
Cialis prices
دوشنبه 12 شهریور 1397 09:48 ب.ظ

You've made the point.
cialis generic tadalafil buy generic cialis at the pharmacy 5 mg cialis coupon printable cialis per paypa cialis daily dose generic cialis prezzo al pubblico cipla cialis online we recommend cheapest cialis cialis 20 mg best price cialis 100 mg 30 tablet
cialisb.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 03:46 ق.ظ

Thank you. Valuable information.
sialis viagra or cialis click here cialis daily uk cialis daily chinese cialis 50 mg cialis side effects dangers brand cialis nl cialis wir preise cialis dose 30mg rx cialis para comprar
cialisvipsale.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 02:03 ب.ظ

Thank you! Loads of write ups.

cialis great britain cialis arginine interactio cialis side effects cialis price thailand cialis canadian drugs calis cialis for bph cialis generico milano generic cialis 20mg uk venta cialis en espaa
http://withoutadoctorsprescriptions.com/cialis-without-a-doctors-prescription.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 03:45 ب.ظ

Valuable data. Cheers.
cialis preise schweiz cialis rezeptfrei sterreich cialis prezzo al pubblico cialis generic generic cialis pill online purchase once a day cialis cialis billig cialis dosage recommendations cialis online acquistare cialis internet
Buy cialis
جمعه 7 اردیبهشت 1397 08:34 ب.ظ

Nicely put. With thanks!
warnings for cialis cialis 5 mg funziona prices on cialis 10 mg cialis 05 cialis ahumada cialis generico milano comprar cialis 10 espa241a opinioni cialis generico tarif cialis france warnings for cialis
Viagra coupon
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 08:14 ق.ظ

Amazing plenty of beneficial information!
buy viagra online ireland buy viagra next day delivery uk buying generic viagra online viagra online canada cheap viagra online usa buy viagra cheapest generic viagra uk pharmacy where can i buy the cheapest viagra can i buy viagra buy viagra next day delivery
Cialis pills
جمعه 17 فروردین 1397 11:54 ب.ظ

Superb facts, Thanks.
callus generic cialis 20mg tablets order cialis from india we choice cialis uk cialis therapie import cialis cialis canadian drugs buying cialis in colombia wow look it cialis mexico generic cialis pro
Buy cialis
دوشنبه 28 اسفند 1396 03:35 ق.ظ

Nicely put, Thanks a lot.
cialis generique cialis en mexico precio cialis pills calis warnings for cialis walgreens price for cialis cialis para que sirve acheter cialis meilleur pri how does cialis work cialis herbs
foot pain
سه شنبه 14 شهریور 1396 06:29 ق.ظ
Hello there! Do you know if they make any plugins to help with Search Engine Optimization? I'm trying to
get my blog to rank for some targeted keywords but I'm not seeing
very good gains. If you know of any please share.
Thanks!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


فهرست وبلاگ
پیوندهای روزانه
طبقه بندی
آرشیو
نویسندگان
نظرسنجی
    بهترین تکنیک در راندو کدام است؟




آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
جستجو
آخرین پستها
اَبر برچسبها